Gevallen in het Verzet.
Leeftijd: 61.
Geboortedatum: 10 oktober 1883.
Geboorteplaats: Gorinchem.
Adres: Rivierenlaan 134 II te Amsterdam.
Beroep: Publicist/Gepensioneerd Indisch ambtenaar.
Verzetsonderdeel: De Waarheid.
Functie: Illegale pers.
Schuilnaam:
Gevangenennummer: 69300.
Datum en locatie van arrestatie: 17 maart 1943, Pahudstraat 7 te Den Haag (onderduikadres).
Datum en locatie overlijden: 13 januari 1945, SS-concentratiekamp Dachau (DEU).
Wijze van overlijden: Longontsteking.
Het leven van de communist Van Munster, die in het concentratiekamp aan de vooravond van de geallieerde overwinning op Hitler-Duitsland overleed, werd gekenmerkt door strijd tegen kolonialisme en fascisme. Na zijn opleiding tot onderwijzer aan de kweekschool in Dordrecht ging hij in 1910, kort na zijn huwelijk met Grietje Teunisse uit Elburg, naar Indonesië en werd in oktober onderwijzer derde klasse op de Openbare Europese School in Rangkasbitoeng. Van Munster werd lid van het Nederlandsch-Indisch Onderwijzers Genootschap (NIOG) en later van de Indische Sociaal-Democratische Vereeniging (ISDV). Hij schreef in het NIOG-blad De School en het ISDV blad Het Vrije Woord over onderwijskundige en politieke problemen. Van Munster was voorstander van niet-verplicht neutraal onderwijs. Hij protesteerde in Het Vrije Woord tegen de uitwijzing van Henk Sneevliet. Zijn pedagogische kwaliteiten leidden tot zijn benoeming als directeur van een kweekschool voor Indonesiërs in Blitar. In 1923 werd hij echter voor straf overgeplaatst omdat hij het opnam voor spoorwegstakers en een steuncomité wilde oprichten. Hij was vanaf 1921 lid van het hoofdbestuur van de Partai Komunis Indonesia (PKI). In 1924 raakte Van Munster om zijn politieke activiteiten voor een onafhankelijk Indonesië in conflict met het Gouvernement, werd wegens ongeschiktheid eervol uit ’s lands dienst ontslagen en moest Indonesië verlaten. Wel behield hij zijn pensioenrechten. Hij werd redacteur van De Tribune, lid van het partijbestuur van de Communistische Partij in Nederland (waarschijnlijk tot 1932), voorzitter van de Internationale Rode Hulp en redactie-secretaris van Recht en Vrijheid van de Nederlandse sectie van de anti-koloniale Liga. In 1937-1938 maakte hij, vanwege zijn kennis van het Indonesisch, een tournee door Nederland met Raden Soekaesih, een vrouw die in het concentratiekamp Boven-Digoel gevangen had gezeten. Eind jaren dertig was hij correspondent van het persbureau Tass. Hij kon dat correspondentschap uitoefenen tot juni 1941.
Toen hij in gevaar kwam dook hij in Den Haag bij Adriaan Peet in de Pahudstraat 75 onder, waar hij zijn activiteiten voortzette. Hij werd gesignaleerd door de Politieman Jan Weuring, die tijdens zijn zoektocht naar de aanslagpleger op generaal Seijffardt in zijn aantekenboekje schreef: ‘hier houdt zich een vooraanstaand communist op.’
Lijst van de Centrale Inlichtingendienst: Onderwijzer. Medewerker Klassenstrijd (1925). Partijschool C.P.H. (1926). Verbannen uit Nederlands-Indië. Communistisch publicist. Voorzitter I.R.H. Holland (1928, 1933). Vertegenwoordiger. I.P.K. Initiatiefnemer Afstecod. Secretaris Liga tegen Imperialisme en Koloniale Overheersing (1928). Aangesloten bij de C.P.H. Kandidaat verkiezing Tweede Kamer voor de C.P.H. (1928). Lid commissie herziening statuten N.R.H. Voorzitter I.R.H. afdeling Amsterdam (1927). Getuigenisbijeenkomst N.R.H. (Amsterdam 1937). Penningmeester Hoofdbestuur De Dageraad (1937). Voorzitter I.R.H. Holland.Amsterdam. Onderwijzer. Bezoekt N.O.-Indië. Uitgezet wegens revolutionaire propaganda.
- Eerst gevangen gezet in het Oranjehotel (waar hij door een slechte behandeling een hartkwaal opliep).
- Op 04 september 1943 afgevoerd naar via Kamp Vught (waar zijn toestand slecht was, maar waar hij werd opgevangen door kameraden-na enige tijd kon hij zelfs lezingen aan medegevangenen geven over Indonesië).
- Omstreeks 26 mei 1944 afgevoerd naar concentratiekamp Dachau.
Locatie laatste rustplaats: Onbekend. Waarschijnlijk gecremeerd.
Overig: Gehuwd met Grietje Teunisse. Vader van 3 kinderen; Gijsbert, Pieter en Robert (en een dochter?). Zoon van Gijsbert Munster en Yke de Bruin.
Onderscheidingen
Onbekend. Graag contact met de nabestaanden.
Monument
- Den Haag, ‘Oorlogsmonument Bezuidenhout’.
- Den Haag, ‘Erelijst van Gevallenen 1940-1945’.
Bronnen
- Haags Gemeentearchief.
- Open archieven.
- Nationaal Archief.
- Oorlogsgravenstichting.
- http://www.rudi-harthoorn.nl/communistische-verzetsmensen-uit-de-regio-den-haag-h-n/
- https://socialhistory.org/bwsa/biografie/munster: J. Morriën, ‘Gijs van Munster (1883-1945), strijder tegen kolonialisme en fascisme’ in: Cahiers over de geschiedenis van de CPN nr. 10, mei 1985, 115-132; G. Voerman, De meridiaan van Moskou. De CPN en de Communistische Internationale (1919-1930) (Amsterdam/Antwerpen 2001).
- De Waarheid, 21 maart 1983.